Waarschuwing:
Tekst selecteren en kopi�ren is niet mogelijk, hiervoor kan je toestemming vragen via onze contact pagina.

Godfried Devreese

door Jaak Van Holen

 

Godfried Devreese werd geboren uit een artistiek aangelegde familie van schilders, musici, beeldhouwers en schrijvers. Hij behaalde aan het Brusselse Conservatorium op de leeftijd van 16 jaar een eerste prijs viool, als leerling van César Thomson. Meteen nadien vatte hij de theoretische studies aan: harmonie, contrapunt en fuga bij Léon Dubois en Martin Lunssens. De Eerste Wereldoorlog was slechts korte tijd spelbreker. Na het beleg van Luik en Antwerpen kwam hij "achter de linies" terecht, in Frankrijk, aanvankelijk als dirigent van een blazerskorps, nadien als leider van een koor van oorlogsinvaliden. Hij leerde er het Franse impressionisme kennen en de balletten van Stravinsky. In Frankrijk ontstonden zijn eerste liederen. Kort na de oorlog schreef hij zijn eerste instrumentale composities: Danse lente (1919) en enkele andere werken voor piano, het symfonische gedicht Poème Héroïque (1922) en een Vioolsonate (1924).

 

In 1925 werd Devreese aanvoerder van de tweede violen van het Amsterdamse Concertgebouworkest (tot eind 1930). Daar speelde hij zowat het hele orkestrale en symfonische repertoire van barok tot avant-garde. Hij dirigeerde ook zelf het Concertgebouworkest bij de wereldcreatie van zijn meesterwerk, het ballet Tombelène (1927).

 

In oktober 1930 werd hij benoemd tot directeur van het Stedelijk Conservatorium van Mechelen, in opvolging van August De Boeck, een functie die hij bleef uitoefenen tot 1958. Als concertorganisator en dirigent van het orkest van het Conservatorium bouwde hij een muziekleven uit dat Mechelen, met naast het Conservatorium nog het Lemmensinstituut en het Sint-Romboutskoor o.l.v. Jules Van Nuffel en met de beiaardschool van Jef Denijn, tot één van de belangrijkste muziekcentra van het land maakte. Maar de allergrootste verdienste die hem als dirigent toekomt, is ongetwijfeld zijn inzet voor de bekendmaking van de Belgische muziek.

 

Als componist is Devreese nooit een veelschrijver geweest. Sommigen schrijven dat toe aan een gezonde dosis zelfkritiek, maar het is even duidelijk dat de omstandigheden - zijn functies als uitvoerend musicus en ambtenaar met een al te drukke agenda - hierin een belangrijke rol hebben gespeeld. Vijf jaar Amsterdam leverden maar vier composities op: twee ervan zijn transcripties (het Celloconcertino uit 1930 is een transcriptie van het Strijkkwartet; en het In Memoriam uit1928 is een transcriptie van het tweede deel uit de Vioolsonate) en de twee overige werken (Strijkkwartet en Tombelène) werden in Amsterdam wellicht enkel voltooid. In Mechelen: nog meer transcripties (verschillende versies van het Celloconcertino dat ook Altvioolconcertino werd; de Suite voor orkest uit 1953 is gelijk aan de Sonate in G voor piano uit 1945) en lange periodes van volledig compositorisch stilzwijgen (1931-1932; 1954-1961).

 

Niet alleen de omvang van zijn productie (een tiental werken waarvan een kleine helft liederen), ook de inhoud ervan is getekend door deze omstandigheden. De frustraties, de onmin met zijn leef- en werkmilieu, de constante beknotting van zijn creativiteit - als directeur was ook de hele administratieve rompslomp zijn persoonlijke taak - klinken in veel van zijn werken door. Nergens laat de strenge, scrupuleuze, punctuele bureaucraat de vrije loop aan zijn gevoelens; steeds is de expressie gereserveerd; sombere en elegische stemmingen overheersen; van zijn temperamentvolle, haast cholerische aard is in zijn werk nauwelijks iets te merken. Al is het lyrisme een belangrijk kenmerk van zijn werk, nergens zingt hij voluit.

 

Net als de meeste van zijn generatiegenoten - de generatie Vlaamse componisten geboren tussen 1880 en 1900 - is Devreese niet duidelijk bij een specifieke stroming onder te brengen. De ene keer leunen deze toondichters aan bij de traditie, een andere keer richten ze hun blikken op nieuwere strekkingen; de enige constante wellicht is hun brede laatromantische inslag. Ook het oeuvre van Devreese wordt gekenmerkt door een zeker eclecticisme: impressionisme (Vioolsonate, 1924; Strijkkwartet); neoclassicistische invloeden (versie uit 1930 van het Celloconcertino); laatromantiek (eerste 2 symfonieën, 1944 en 1952); expressionistische stijlmiddelen (Eerste Vioolconcerto, 1937; Stabat Mater, 1965; Vierde Symfonie, 1966). Toch leidde dit eclecticisme hem op geen enkel moment tot epigonendom. Integendeel, alle invloeden gaven steeds aanleiding tot zeer eigengereide producties.

 

© Jaak Van Holen

 

[Van Holen, J.: Godfried Devreese, in: Muziek & Woord, 1993, september, p. 49]

Bron: Van Holen, J.: Godfried Devreese, in: Muziek & Woord, 1993, september, p. 49

Waarschuwing:
Tekst selecteren en kopi�ren is niet mogelijk, hiervoor kan je toestemming vragen via onze contact pagina.

Waarschuwing:
Tekst selecteren en kopi�ren is niet mogelijk, hiervoor kan je toestemming vragen via onze contact pagina.

Godfried Devreese

by Karolien Selhorst after Jaak Van Holen

 

Godfried Devreese was born in an artistic family of painters, musicians, sculptors and writers. At the age of 16 he obtained a first prize for violin at the Brussels Conservatoire, as a pupil of César Thomson. Straight after, he commenced the theoretical studies: harmony, counterpoint and fugue with Léon Dubois and Martin Lunssens. The First World War spoiled his musical activities only for a while. After the siege of Liège and Antwerp he found himself “behind the lines”, in France, first as conductor of a military brass band, and later of a choir of disabled veterans. Concurrently he got to know French impressionism as well as Stravinsky’s ballets. In France, too, his first songs were written. Shortly after the war he composed his first instrumental works: Danse lente (Slow Dance) [1919] and some other works for piano, the symphonic poem Poème Héroïque (Heroic Poem) [1922] and a Violin Sonata [1924].

 

In 1925 Devreese became leader of the second violins of the Amsterdam Concertgebouw Orchestra (until the end of 1930). There he played virtually the entire orchestral and symphonic repertoire ranging from baroque to avant-garde. He also conducted the Concertgebouw Orchestra himself at the world creation of his masterpiece, the ballet Tombelène [1927].

 

In October 1930 he was appointed as director of the Municipal Conservatory of Mechelen, succeeding August De Boeck, a position he held till 1958. As an organiser of concerts and as conductor of the Conservatory orchestra he generated an exceptional musical vitality in Mechelen. In synergy with the Lemmens Institute, the St Rombouts’ Choir led by Jules Van Nuffel and Jef Denijn’s carillon school this made the city one of the most important music centres in the country. However, the paramount merit he is to be credited with as a conductor is without any doubt his commitment to promoting Belgian music.

 

Devreese was never a voluminous composer. According to some, this is due to a sound dose of self-criticism, but most obviously the circumstances - his functions as a performing musician and an official with rather too much on his agenda - played a considerable role in this respect. Five years of Amsterdam only yielded four compositions: two of them are transcriptions (the Cello Concertino of 1930 being a transcription of the String Quartet, and the In Memoriam of 1928 a transcription of the second part from the Violin Sonata) while the two other works (String Quartet and Tombelène) in Amsterdam probably only just took their final form. In Mechelen he produced even more transcriptions, such as several versions of the Cello Concertino, which also became Viola Concertino, and the Suite for Orchestra of 1953, which is similar to the Sonata in G major for piano from 1945. Moreover there were long periods of complete compositional silence: 1931-1932 and 1954-1961.

 

Of his production - about ten works, half of them songs - not only the size has been marked by those circumstances, but so have its contents. The frustrations, the discord with his environment and the atmosphere at work, the constant curtailment of his creativity, since as a director he was also personally in charge of the entire administrative paperwork, all this resounds through many of his compositions. Nowhere does the strict, scrupulous, punctual bureaucrat give his emotions free rein, expression always being reserved, with a dominance of sombre and elegiac feelings. In his work hardly anything shines through of his high-spirited, almost choleric character. Though lyricism is an important feature of his work, never does he sing at the top of his voice.

 

As is the case with most of his contemporaries - the generation of Flemish composers born between 1880 and 1900 - it is difficult to categorise Devreese under a specific school. These composers alternate between leaning upon tradition and bearing resemblance to newer styles. Perhaps the only constant is their broad late romantic tendency. Also Devreese’s oeuvre is actually characterised by a certain eclecticism: impressionism (Violin Sonata, 1924; String Quartet); neo-classicistic influences (1930 version of the Cello Concertino); late romanticism (first 2 symphonies, 1944 and 1952); expressionist stylistic devices (First Violin Concerto, 1937; Stabat Mater, 1965; Fourth Symphony, 1966). Nevertheless, not once did this eclecticism make him lapse into becoming an epigone, on the contrary, time and again all influences provoked highly idiosyncratic productions indeed.

 

© Studiecentrum voor Vlaamse Muziek vzw - Karolien Selhorst after Jaak Van Holen

(translation: Jo Sneppe)