a Kempis, Nicolaus

Hendrik Vanden Abeele

Nicolaus (Nicolaes) a Kempis was een Vlaamse componist en organist, en de stamvader van een muzikale familie die meerdere generaties lang verbonden was aan de Brusselse collegiale kerk Sint-Michiel en Sint-Goedele. Na een (volgens sommige bronnen) aanstelling aan de Brusselse Onze-Lieve-Vrouw-ter-Kapellekerk, volgde hij op 5 augustus 1626 de zieke Anthoen van den Kerckhoven tijdelijk op als organist van de Sint-Goedele en werd op 25 november 1627 officieel in die functie benoemd. Hij bleef er werken tot zijn overlijden in 1676, maar zijn functie als organist zou al tussen 1670 en 1672 overgenomen geweest zijn door zijn zoon Joannes Florentius a Kempis. Een kleinzoon, Guillaume, zette later de familietraditie verder.

Nicolaus a Kempis geldt als een pionier van de instrumentale muziek in de Zuidelijke Nederlanden. Zijn Symphoniae, gepubliceerd tussen 1644 en 1649 door de Antwerpse drukker Phalesius, behoren tot de vroegste gedrukte sonates uit de Lage Landen. De vier bundels variëren van intieme solowerken met basso continuo tot meerstemmige composities voor zes partijen, soms uitgebreid met blazers als fagot, cornetto of trombone. Formeel sluiten ze aan bij de Italiaanse canzona en sonata, met een vierdelige opbouw en elementen van de zogenaamde stylus phantasticus. Cantabile passages worden er afgewisseld met vrij virtuoze vioolsoli en chromatisch-retorische wendingen. Hoewel de werken vaak eerder eenvoudig zijn gehouden en duidelijk bedoeld voor huiselijk gebruik, is – volgens Wangarmée en Mercier – de invloed van Italiaanse meesters zoals Biagio Marini, die een tijdlang in Brussel werkte, duidelijk merkbaar. Enkele composities zijn gebaseerd op volkse melodieën, wat aansloot bij de toenmalige muzikale praktijk. Een verloren gegane verzameling missen en motetten wordt soms aan hem toegeschreven, maar was waarschijnlijk van de hand van zijn zoon Joannes Florentius.

Hier doorklikken naar Muziekschatten